Cách xây dựng kịch bản hòa giải cơ sở: từng bước thuyết phục hai bên

Hòa giải cơ sở thành công hay không phụ thuộc phần lớn vào cách tổ chức buổi hòa giải: ai nói trước, nói gì, dẫn quy định pháp luật lúc nào để hai bên chịu nhượng bộ mà không thấy mất thể diện. Kịch bản hòa giải giúp người hòa giải chuẩn bị trước các bước này, nhất là với những vụ việc dễ nóng như tranh chấp ranh giới hay lối đi chung.

Kịch bản hòa giải cơ sở gồm những phần nào?

Một kịch bản hòa giải tốt nêu bật yếu tố tình làng nghĩa xóm, trích dẫn khéo léo quy định pháp luật và có các bước thuyết phục hai bên nhượng bộ. Có thể chia thành các bước sau:

• Chuẩn bị: nắm nội dung vụ việc, có thể gặp riêng từng bên trước để hiểu mong muốn thật.
• Mở đầu: giới thiệu thành phần hòa giải, nêu mục đích buổi hòa giải là giữ tình làng nghĩa xóm, không phải phân thắng thua.
• Nghe từng bên trình bày, không ngắt lời, ghi nhận những điểm chung.
• Làm rõ điểm bất đồng: tóm tắt lại bằng lời trung lập để hai bên thấy mình được hiểu đúng.
• Nêu quy định pháp luật liên quan bằng lời dễ hiểu, gắn với tình huống cụ thể thay vì đọc nguyên văn điều luật.
• Gợi ý phương án nhượng bộ có đi có lại, để mỗi bên đều có phần giữ được.
• Ghi nhận kết quả: thỏa thuận được thì lập biên bản, chưa thỏa thuận được thì thống nhất buổi gặp tiếp hoặc hướng dẫn các bước tiếp theo.

Các tình huống hòa giải thường gặp

• Tranh chấp ranh giới đất đai, hàng rào, cây trồng lấn sang nhà hàng xóm.
• Mâu thuẫn do hát karaoke gây ồn ào đêm khuya.
• Tranh chấp lối đi chung đã tồn tại nhiều năm.
• Mâu thuẫn gia đình, như vợ chồng cãi vã hoặc bạo lực gia đình nhẹ.

Ví dụ lời mở đầu (rút gọn)

"Hôm nay chúng tôi mời hai gia đình đến để cùng trao đổi về việc ranh giới hàng rào. Mục đích không phải để phân ai đúng ai sai, mà để hai nhà vẫn là hàng xóm thân tình như bấy lâu nay. Xin mời từng bên lần lượt trình bày, bên kia vui lòng lắng nghe, đến lượt mình sẽ được nói đầy đủ."

Lỗi thường gặp khi hòa giải

• Để lộ thiên vị, nói chuyện với một bên nhiều hơn bên còn lại.
• Dẫn nguyên văn điều luật khô khan, người dân khó hiểu, thay vì giải thích gắn với việc của họ.
• Giọng giáo huấn, khiến một bên thấy bị trách móc và đóng lòng.
• Ép ký ngay khi một bên chưa thực sự đồng thuận, dễ dẫn đến tranh chấp trở lại.

Quy định về hòa giải ở cơ sở có thể thay đổi, nên khi dẫn căn cứ cho người dân, hãy đối chiếu văn bản còn hiệu lực tại thời điểm hòa giải. Mọi bản nháp do AI soạn đều cần cán bộ rà soát thông tin, căn cứ, thẩm quyền và thể thức trước khi trình ký hoặc ban hành.